De afgelopen drie maanden ben ik regelmatig in het ziekenhuis geweest. Ik kwam daar om een zeer dierbaar familielid te bezoeken, die kampte met kritieke gezondheidsproblemen. Het gaat gelukkig nu de goede kant op.

Ik ben al het medisch en verzorgend personeel enorm dankbaar voor de geweldige prestaties die zij geleverd hebben. Ik zag bij bijna iedereen die betrokken was – van IC artsen tot receptionistes – een enorme passie en liefde. Zoveel toewijding en, ondanks de serieusheid van het vak, immer opgewekt en positief. Prachtig! Ik heb, nu meer dan ooit, diep respect voor mensen werkzaam in de zorg.

Nalatigheid in de zorg

Ik merkte helaas ook veel nalatigheid in de zorg. Geen nalatigheid van individuen, maar systemische nalatigheid. Nalatigheid die ontstaat door een enorme workload, vergaande bezuinigingen en blokkerende bureaucratie. Deze vorm van nalatigheid veroorzaakt fouten, zorgwekkende fouten waar in sommige gevallen zelfs de hoogste prijs voor betaald wordt.

Een systeem veranderen gaat niet vanzelf. Structurele oplossingen uit Den Haag zullen waarschijnlijk niet snel komen.

Eigen verantwoordelijkheid

Het enige wat volgens mij echt verandering teweegbrengt is dat iedereen zijn eigen verantwoordelijkheid neemt. Niet alleen verantwoordelijk zijn voor de eigen acties maar juist ook voor de kwaliteit van de eigen bijdrage aan het herstel van de patient. Dat betreft iedereen: medisch personeel, verzorgers, maar juist ook de patienten zelf en de familieleden. Iedereen.

En jij?

Dit geldt niet alleen voor de zorg. Dit geldt overal, in elke industrie en business. Hoe staat het met de kwaliteit van jouw bijdrage op je werk? Zie dit los van de beoordeling door je leidinggevende. Moet je veel handelingen op je werk van extra uitleg voorzien zoals ‘te druk’ of ‘dit is de procedure’? Doe je alleen maar aan fire fighting? Werk je van het ene excuus naar het andere? Of heb je juist last van een bore-out?

Je eigen verantwoordelijkheid nemen is niet leuk… maar wel nodig! Hoe ga jij daar mee om? Laat het weten in de comments!

Ik heb inmiddels diverse online stemwijzers gedaan en mijn mening moeten geven over vele stellingen. Ik werd er niet bijzonder vrolijk van. De stellingen gaan zeker wel over zaken waar we een antwoord voor moeten vinden, maar geen enkele stelling ging over het échte probleem.

Het échte probleem
Na het browsen door verkiezingsprogramma’s van diverse partijen ontdekte ik dat geen enkele grote partij het échte probleem onder ogen ziet/wil zien. In de verkiezingscampagnes strijden de grote partijen met elkaar louter over problemen in de periferie. Er worden diverse oplossingen aangedragen ter bestrijding van de symptomen, maar nergens wordt gesproken over de kern van waar we mee te maken hebben.

Wat is dan het échte probleem?
Laat ik met de deur in huis vallen:
Het systeem is ziek. Het systeem is rot tot op het bot. En het wordt zieker met de dag.

Het systeem is geïnfecteerd door een greed-is-good mentaliteit, een blinde drive naar continue groei, on-etische en immorele business praktijken, nutteloze bureaucratie, keiharde leugens in finance en politiek, een compleet verouderde corporate en sociaal feudaal stelsel dat een sterk veranderende samenleving krampachtig probeert vast te houden in haar verstikkende tentakels, noem maar op… Het systeem is ziek, heel ziek.

Zachte heelmeesters
De meeste partijen komen met plausible en steekhoudende argumenten hoe we de symptomen kunnen oplossen. En hoewel ze tegenstrijdig aan elkaar kunnen zijn, het zijn allemaal stuk voor stuk prima oplossingen met ongetwijfeld dito slagingskansen die absoluut verzachtend kunnen werken voor de samenleving. Echter, het zal nimmer leiden tot een sustainable toekomst op financieel, sociaal maatschappelijk, geo-politiek of welk gebied dan ook.

Er is geen gevestigde partij die het systeem zelf aan de kaak stelt en met een totaaloplossing komt. Lijden we dan allemaal aan cognitieve dissonantie? Hoe lang kunnen met deze struisvogelpolitek nog ondersteunen?

Wat kies jij?
Ik geloof niet dat Den Haag dit systeem weer beter kan maken. Den Haag vormt namelijk integraal onderdeel van dit systeem en daarmee onderdeel van het échte probleem. Maar let op, het gaat verder. Veel verder…

Is het dan de schuld van de zogenaamde ‘elite’? Zijn zij de allergrootste veroorzakers van dit zieke systeem?

Nee, niet de elite. Of je nu gelooft in het bestaan van een paar rijke families die alle touwtjes in handen heeft, of je verwijst dit regelrecht naar het land van de fabeltjes. Het maakt niet uit, het is totaal irrelevant.

De allergrootste veroorzakers van dit zieke systeem zijn namelijk… jij en ik. Dit zieke systeem wordt in leven gehouden omdat wij er nog steeds elke dag, bewust en onbewust, aan bijdragen.

Wij zijn geen onderdeel van het systeem… WIJ ZIJN HET SYSTEEM. Zolang we ons afhankelijk blijven opstellen van het systeem, zullen we alleen maar bijdragen aan de continuering van dit zieke systeem. Dit systeem zal nooit veranderen als wij ook niet bereid zijn om te veranderen. Wat heeft het voor zin om een stem uit te brengen in de hoop op veranderingen als wij zelf niet willen veranderen?

Serieus, wat kies jij?
Daarom vraag ik je nogmaals: Wat kies jij? Het maakt mij niet uit welke partij je stemt. Het maakt mij niet eens uit of je überhaupt stemt of niet. Maar ik wil wel dat je kiest. Ik wil heel graag dat jij voor jezelf kiest. Dat je je eigen verantwoordelijkheid neemt. Dat je zelfredzaam wordt. Dat jij actief aan de slag gaat om te ontdekken wat jij nu echt wilt. Dat je in gaat zien dat de enige duurzame groei die haalbaar is in deze wereld, persoonlijke groei is.

Je hebt lef nodig om voor jezelf te kiezen. Je hebt ballen nodig. Want het huidig systeem zal je niet steunen, het zal je zelfs tegenwerken. Het is dan ook een keuze die niet zonder pijn is. Maar als je voor jezelf kiest, verander je het systeem, elke dag. ‘Wij’, alle individuen die reeds voor zichzelf gekozen hebben, hebben jou nodig. Ook jij bent een change agent en ook jij kan deze wereld een stukje mooier maken door voor jezelf te kiezen.

Goed nieuws
Je hoeft niet te wachten op 12 september. Je kunt nu al kiezen. Je hoeft je niet eens te legitimeren. Wat kies jij?

Foto: Raja R

Ik heb persoonlijk veel te danken aan ons scholensysteem. Ik ben dankbaar voor al het onderwijs dat ik heb genoten, van de kleuterschool tot aan de universiteit. Ik heb ook veel respect voor leraren, onderwijzers, professoren en iedereen in de onderwijswereld. Zelfs in deze uitdagende maatschappij, verrichten zij elke dag nog steeds wonderen, ondanks krimpende budgetten en striktere regelgeving en toezicht. Niets dan lof voor deze mensen!

Wel heb ik een aantal kritische noten bij het huidige scholensysteem. Vandaag de dag is het doel voor scholieren om uit te blinken in middelmatigheid. De motivatie om te leren komt niet bij het individu zelf vandaan, maar wordt extern opgelegd door de leraren en de ouders. Daar tegenovergesteld wordt het niet leren bestraft door bijvoorbeeld slechte cijfers. Ook wordt er weinig aandacht besteed om te ontdekken wat de echte talenten zijn van een scholier. In vier delen wil ik dit onderwerp behandelen en de nauwe relatie aangeven met Neem Ontslag!

Deel 1: Beoordeling
Deel 2: Passie
Deel 3: Verantwoordelijkheid
Deel 4: Ondernemerschap

Deel 3: Verantwoordelijkheid

We leven in een prachtig land en daar mogen we trots op zijn. Toch moeten we ons ook beseffen dat we eigenlijk heel erg verwend zijn. Er is in al die tijd zo goed voor ons gezorgd. Het maakte niet zoveel uit wat je deed, je werd altijd wel opgevangen en daardoor kwam je toch weer goed terecht. Dat gebeurde in alle aspecten, of het nu gaat over opleiding, carriere, gezondheid, familiesituatie, noem maar op.

Nu we in onze huidige tijd met grote economische uitdagingen te maken hebben, merken we dat al deze zekerheden langzaam aan het eroderen zijn. Overheden kunnen ons niet langer faciliteren zoals we dat gewend zijn geraakt. We zijn steeds meer op ons zelf aangewezen en alles lijkt er op te duiden dat de situatie escaleert…

Blessing in disguise
Noem me een optimist (of gewoon gek), toch zie ik dat als een blessing in disguise. Deze situatie geeft ons de kans (noodzaak?) om onze eigen verantwoordelijkheid te nemen. Ik geloof er sterk in dat we er uiteindelijk als individuen en als community beter van worden. Maar dat zal zeker niet makkelijk zijn.

Het gebaande pad
Hoe komt dat? Kijkend naar ons scholensysteem zien we dat het nemen van eigen verantwoordelijkheid niet iets is wat expliciet geleerd wordt. Het lijkt er op of het curriculum zo algemeen mogelijk wordt gehouden en iedereen door de zelfde procedure heen moet. Zo volgen we braaf het gebaande pad en ondervinden weinig tot geen obstakels. Tegelijkertijd zijn we dus ook niet voorbereid om om te gaan met grote uitdagingen.

Ondernemers en eigen verantwoordelijkheid
Als je afwijkt van het pad, of als er helemaal geen pad is, dan word je direct geconfronteerd met jezelf. Dat is pijnlijk, maar tegelijkertijd een uiterst waardevolle les waar je de rest van je leven profijt van hebt. Ondernemers nemen hun eigen verantwoordelijkheid, dat is hun keuze. Zij ervaren elke dag wat dat betekent, en hoe uitdagend (pijnlijk) dat kan zijn. Toch zijn zij beter voorbereid op veranderingen omdat ze zich flexibel en resourceful opstellen.

Voorbereiding voor later?
Zou het mogelijk zijn om op de een of andere manier deze ‘pijnervaring’ op te kunnen nemen in het programma? Wellicht is de analogie te trekken met een vaccinatie; een milde ervaring waaruit leert je te wapenen tegen zwaarderde omstandigheden? Toegegeven, de propositie an sich klinkt natuurlijk ronduit idioot en absurd, maar ik geloof dat er ergens wel een bron van waarheid in zit.

Zoals ik al eerder aangaf, ik heb helaas geen oplossingen. Ik ben geen expert, ik observeer slechts. Daarom hoor ik ook graag jouw mening:

“Kan eigen verantwoordelijkheid geleerd worden op school?”

Update: toen ik op ‘publish’ klikte, zag ik direct een tegenstrijdigheid in de stelling. Leren is in feite tegen iemand zeggen wat hij moeten doen. Dat staat uiteraard loodrecht op het nemen van de eigen verantwoordelijkheid. Wellicht moet de stelling zijn: kan op school een omgeving worden gecreeerd waarin dit geleerd wordt? Of, nog toepasselijker, kan een omgeving worden gecreeerd waarin dit niet belemmerd wordt?